Maison Bernard-Wonen in een sculptuur

Aan de rand van Théoule-sur-Mer, verscholen tussen de pijnbomen en rotsen van het Estérel-massief, ligt een huis dat zich nauwelijks laat zien. Vanaf de zee of de weg is het bijna onzichtbaar en toch is het een van de meest bijzondere woningen van Zuid-Frankrijk: Maison Bernard: wonen in een sculptuur.

Een andere wereld

Toen ik de rondleiding door Maison Bernard maakte, voelde het alsof ik een andere wereld binnenstapte. Wij zijn zo gewend aan rechte muren en hoeken, dat je je even verloren voelt in een universum van rondingen. Hier vloeien muren in elkaar over, plafonds welven zich als koepels, en meubels zijn niet los geplaatst maar mee gevormd met de ruimte. 

Maison Bernard: een sculptuur om in te wonen

Afbeelding 2: de in elkaar overvloeiende koepels goed zichtbaar in het bouwvergunningsplan van Maison Bernard door Antti Lovag (1971).© Fondation Maison Bernard. Bron: Antti Lovag, La Maison Bernard,  Une aventure Architecturale, Fonds de Dotation Maison Bernard, 2021.

Overal is over nagedacht

Als binnenhuisarchitect kijk ik automatisch naar de details: hoe licht valt, hoe een raam precies op maat is uitgesneden, hoe een bank niet losstaat maar geïntegreerd is in de muur. Overal zag ik dat er niet alleen over vormen, maar ook over gebruik en sfeer is nagedacht.

Maison Bernard. Een sculptuur om in te wonen

Afbeelding 3: ramen, deuropeningen en meubels zoals we het niet kennen. Alles is geïntegreerd, maakt onderdeel uit van het geheel. Fotografie ©Yves Gellie for the Endowment Fund Maison Bernard.

Details

Wanneer ik in zo’n bijzondere creatieve omgeving rondloop,  begint het bij mij te kriebelen. Ik moet een paar details vastleggen, kleine fragmenten die iets van de magie bewaren. 

Afbeelding 4, 5 en 6: de natuur is niet rechthoekig maar rond. Vanuit die gedachte is Maison Bernard ontworpen. Rond heeft iets zacht, letterlijk niet hoekig. Een paar fragmenten persoonlijk vastgelegd. Fotografie: ©Karin-van-Os-Concepts

Een voetstap weerkaatst onverwacht

En tóch: hoe mooi ik het vind, ik vraag me ook af of ik er zelf zou kunnen wonen. Het geluid draagt zich totaal anders in deze ruimtes. Een fluistering klinkt overal tegelijk, een voetstap weerkaatst onverwacht. Het is een fascinerende, maar ook vervreemdende gewaarwording.

Afbeelding 7: let op de koepelvormige lampen in dezelfde rondingen als de ramen. Fotografie ©Yves Gellie for the Endowment Fund Maison Bernard.

De droom van Pierre Bernard en Antti Lovag

Het huis is gebouwd in opdracht van de Franse industrieel Pierre Bernard. In de jaren zestig ontmoette hij de van oorsprong Finse architect Antti Lovag (1920–2014). Lovag noemde zichzelf liever habitologue, iemand die leefruimtes ontwerpt en geloofde dat rechte lijnen tegennatuurlijk zijn. Alles in de natuur is rond, vloeiend, in beweging.

Bernard gaf Lovag de kans zijn radicale ideeën te realiseren. Samen creëerden ze in Port-la-Galère niet zomaar een vakantiehuis, maar een visionaire sculptuur om in te wonen.

Afbeelding 8: Foto van Antti Lovag en Pierre Bernard in 1987. © Fondation Maison Bernard. Bron: Antti Lovag, La Maison Bernard,  Une aventure Architecturale, Fonds de Dotation Maison Bernard, 2021.

Bouwen met gaas en beton

Maison Bernard is niet ontworpen op de tekentafel in klassieke plattegronden. Het groeide op de bouwplaats zelf, bijna organisch. Lovag begon met een skelet van metalen staven en gaas. Dit flexibele geraamte werd ter plekke gebogen en gevormd, alsof je een beeldhouwwerk opbouwt (zie afbeelding 8 en 9).

Maison Bernard. Een sculptuur om in te wonen
Maison Bernard. Een sculptuur om in te wonen

Afbeelding 8, 9  en 10: Deze weergaven van de bouwplaats (1970) laten zien hoe de muren van Maison Bernard werden opgebouwd: een skelet van metalen gaas waarover laag voor laag beton werd aangebracht. © Fondation Maison Bernard. Bron: Antti Lovag, La Maison Bernard,  Une aventure Architecturale, Fonds de Dotation Maison Bernard, 2021.

Daaroverheen kwam een laag gewapend beton, uitgesmeerd als een huid die zich rond de bollen spande. Zo ontstonden de koepels en rondingen die het huis zo uniek maken (zie afbeelding 8, 9 en 10). Het voordeel van deze techniek: absolute vrijheid. Iedere boog, iedere curve kon ter plekke aangepast worden aan de rotsen, de bomen en de zichtlijnen.

Binnen werden vloeren, banken en kasten geïntegreerd in de ronde vormen. Geen haakse hoeken, geen scheiding tussen constructie en interieur, maar een geheel dat samenhangt als één sculptuur (zie afbeelding 4, 5 en 6). Het resultaat is een huis dat niet voelt alsof het gebouwd is, maar alsof het is geboren uit de rotsen.

In harmonie met de omgeving

Maison Bernard verbergt zich in zijn omgeving. Vanaf de weg zie je slechts een hint van rood beton dat opgaat in de tinten van het Estérel-massief. Vanaf de zee valt het nauwelijks op. Het huis wil geen statement zijn, maar een harmonieus onderdeel van het landschap.

Binnen speelt het licht de hoofdrol. Door ronde openingen en patrijspoorten stroomt de zon naar binnen. ’s Ochtends koel en zacht, tegen de avond warm en intens. Overdag bewegen schaduwen als golven langs de ronde muren. Het voelt alsof het huis meeleeft met de dag.

Een levend organisme

Voor Lovag was een huis nooit ‘af’. Maison Bernard groeide mee met de jaren, zoals een organisme groeit. Nieuwe ruimtes werden toegevoegd, altijd volgens hetzelfde principe van gaas en beton. Het huis bleef zich aanpassen aan de bewoners, aan de wensen, aan het landschap. Dat maakt een bezoek extra bijzonder: je staat niet in een statisch monument, maar in een omgeving die ooit echt geleefd werd, en die nog steeds in beweging is.

Van privé naar erfgoed

Na de dood van Pierre Bernard werd het huis ondergebracht in de Fondation Maison Bernard. Daarmee veranderde het van een privéwoning in een cultureel erfgoedstuk.

Renovatie door Odile Desq

Een belangrijke stap was de renovatie in 2010, uitgevoerd door de Franse toparchitecte Odile Desq, in nauwe samenwerking met de dochter van Pierre Bernard. Zij respecteerden Lovags oorspronkelijke visie, maar zorgden ervoor dat het huis technisch en esthetisch weer helemaal klaar was voor de toekomst.

Artist-in residence-programma

Daarnaast opende de stichting Maison Bernard zich voor de kunstwereld. Sindsdien mogen kunstenaars er zes maanden wonen en werken. Voorwaarde is dat zij een nieuw kunstwerk maken dat direct geinspireerd is door de architectuur en de omgeving van het huis. Op die manier groeit Maison Bernard niet alleen fysiek, maar ook cultureel, telkens met nieuwe lagen van betekenis.

Kunst in dialoog met architectuur

De stichting organiseert nu rondleidingen en artist-in-residence programma’s, waarbij kunstenaars nieuw werk maken in dialoog met de architectuur. Zo blijft het huis geen afgesloten icoon uit de jaren zeventig, maar een plek die blijft uitdagen en inspireren.

Maison Bernard. Een sculptuur om in te wonen

Afbeelding 10: Maison Bernard. Verscholen tussen de pijnbomen in Théoule-sur-Mer.  Fotografie: ©Yves Gellie for the Endowment Fund Maison Bernard.

Meer bolhuizen van Antti Lovag

Maison Bernard is niet het enige ‘bolhuis’. Lovag realiseerde er tien, waarvan sommige in de Côte d’Azur liggen:
   •    Palais Bulles (Théoule-sur-Mer), beroemd en later eigendom van modeontwerper Pierre Cardin.
   •    Maison Gaudet (Tourrettes-sur-Loup), een kleinere variant, nog steeds privé.
   •    Maison Bernard zelf, uniek omdat het de eerste volledig afgewerkte woning van Lovag is, en als enige écht goed toegankelijk voor publiek.

De meeste bolhuizen zijn privé en niet te bezoeken, maar online zijn er prachtige beelden te vinden.

Bezoeken en informatie

Maison Bernard is te bezoeken, maar alleen op afspraak en altijd in kleine groepen met gids. Dat is ook logisch: het blijft een privéterrein.

Voor praktische informatie en bezichtiging:
   •    Fondation Maison Bernard:    
   •    Iconic Houses ; Bezoekinformatie:    

Tijdlijn – Maison Bernard
   •    1960s – Pierre Bernard koopt grond in Port-la-Galère en ontmoet Antti Lovag
   •    1970–1975 – Bouw van Maison Bernard met gaasconstructie en gewapend beton
   •    Jaren ’80–’90 – Verdere uitbreidingen; het huis groeit organisch mee
   •    2000s – Renovatie en restauratie onder leiding van architect Odile Decq
   •    2014 – Oprichting van de Fondation Maison Bernard na het overlijden van Pierre Bernard
   •    Vandaag – Bezoeken mogelijk op afspraak, en residenties voor kunstenaars houden het huis levend

Een wandeling door een andere wereld

Maison Bernard is meer dan een huis. Het is een ervaring die je anders laat kijken naar wonen, naar vormen, naar de natuur. Voor mij was het een wandeling door een andere wereld , een wereld van rondingen, licht, stilte en verrassend geluid.

Of ik er zelf zou kunnen wonen? Ik twijfel. Wij zijn zo gevormd door rechte lijnen dat het om  een enorme omschakeling vraagt. Maar als inspiratie, als bewijs dat architectuur ook poëzie kan zijn, is Maison Bernard ongeëvenaard.

Het is een huis dat fluistert: kijk anders, leef anders, droom groter

Hoofdfoto/Afbeelding 1: Maison Bernard – Wonen in een sculptuur, Théoule-sur-Mer.  Fotografie: ©Yves Gellie for the Endowment Fund Maison Bernard.

Lees ook Maison du Mois van augustus 2025

La Calade in Gordes

Neem ook een kijkje in de Art Agenda Provence -September 2025
Nieuwsbrief

Klik op de link: https://encr.pw/UqXJO en abonneer je op de gratis nieuwsbriefvan e-magazine Hans in the Provence. Dan weet je zeker dat je geen artikel over de Provence meer mist! 

Heb je vrienden die het e-magazine Hans in the Provence ook leuk zouden vinden? Stuur dan de link naar ze door! Dat zou heel fijn zijn!

1 gedachte over “Maison Bernard-Wonen in een sculptuur”

Geef een reactie

Translate »
Scroll naar boven

Ontdek meer van Hans in the Provence

Abonneer je nu om meer te lezen en toegang te krijgen tot het volledige archief.

Lees verder