Wie de Mont Ventoux kent, weet hoe indrukwekkend deze berg is. De witte top aan de horizon lijkt onveranderlijk, maar wie er regelmatig komt, merkt dat er dingen veranderen. De zomers worden warmer, droge perioden houden langer aan en de natuur lijkt soms haar eigen ritme te versnellen. Wat zeggen de wetenschappelijke cijfers, en wat merken de mensen die hier wonen, fietsen en werken?
Een veranderend klimaat
Volgens het rapport Sentinelle du changement climatique van het Parc naturel régional du Mont-Ventoux warmt het gebied momenteel gemiddeld ongeveer 0,4 °C per decennium op. Vooral in de zomer is die opwarming merkbaar. De bodem droogt uit en de sneeuwbedekking neemt sterk af.
De jaarlijkse hoeveelheid neerslag vertoont de afgelopen decennia geen duidelijke trend, maar in de zomer valt wel minder regen. Voor de komende dertig jaar wordt 20 procent meer neerslag in de winter en 14 procent minder in de zomer verwacht. De gemiddelde jaarlijkse waterafvoer van rivieren en beken kan daardoor met 10 tot 20 procent afnemen.
Ook extreme weersomstandigheden zullen naar verwachting toenemen. Hittegolven kunnen langer duren en tegen 2050 kan het aantal abnormaal warme dagen oplopen tot 68 per jaar. Tegelijkertijd nemen de risico’s van natuurbranden toe: volgens het rapport met 50 procent voor het hele regionale natuurpark, tot gemiddeld 34 dagen per jaar met brandgevaar. Ook perioden met hevige mediterrane regenval komen vaker voor. Sinds het midden van de twintigste eeuw is de frequentie daarvan met 12 procent gestegen.
De natuur onder druk
De gevolgen reiken verder dan warmte en droogte. Planten- en dierenpopulaties kunnen afnemen of verdwijnen, soorten kunnen zich verplaatsen en de bloei van planten kan uit de pas gaan lopen met de activiteit van insecten.
Vooral de bossen zijn kwetsbaar. Aan de noordkant van de Mont Ventoux staan zilversparren die onder druk staan door de veranderende klimaatomstandigheden. Het rapport waarschuwt dat het zilversparrenbos vrijwel zal verdwijnen als de wereldwijde opwarming niet tot maximaal 2 °C wordt beperkt. Ook grove dennen en beuken zijn kwetsbaar. Mediterrane soorten zoals de steeneik en de Aleppoden zijn doorgaans beter bestand tegen brand.
De bossen aan de noordzijde van de Mont Ventoux zien er op het eerste gezicht nog goed uit, maar de kenner ziet de veranderingen.
De vooruitzichten zijn ingrijpend: rond 2050 zal het klimaat van het regionale natuurpark waarschijnlijk lijken op dat van Sevilla. Dat betekent niet dat het landschap hetzelfde wordt als in Zuid-Spanje, maar wel dat de klimatologische omstandigheden sterk kunnen veranderen.
Wat merken mensen zelf?
De cijfers vertellen niet het hele verhaal. Wie regelmatig op de Ventoux komt, ervaart de veranderingen op een eigen manier.
Fietsen in de hitte
Patrick Denis – Mont Ventoux Road Captain – begeleidt fietsers op de berg en beklimt hem zelf meerdere keren per week. Volgens hem zijn de zomers er altijd warm geweest. In juli en augustus was het al langer moeilijk om na acht uur ’s ochtends nog aan een beklimming te beginnen.
Toch vond hij de warmte deze zomer zwaar. Naar eigen zeggen maakte hij één hittegolf mee. Vooral de warme nachten baren hem zorgen: het lichaam krijgt dan onvoldoende gelegenheid om te herstellen, waardoor een zware inspanning overdag riskanter wordt. Ook ervaren klimmers deden het rustiger aan. Zelf fietste hij aanzienlijk minder vaak op de berg.
Tot half april lag er dit jaar sneeuw op de Mont Ventoux.
Het voorjaar kende juist een lange sneeuwperiode. Half april moest de sneeuwploeg volgens Patrick nog de laatste kilometer naar de top sneeuwvrij maken, zodat het fietsseizoen kon beginnen.
Droogte en dieren
Ruud de Bont, een trouwe bezoeker van de Ventoux, kon afgelopen zomer door de hitte nauwelijks fietsen. Ook viel hem de toestand van sommige dennen op. Hij zag bomen met ijle kronen en weinig naalden aan de takken. Volgens hem hadden de bomen door de droogte veel naalden verloren. Zijn waarneming past bij de zorgen over de gevolgen van droogte voor de bossen, al is de oorzaak van de toestand van afzonderlijke bomen daarmee niet vastgesteld.
Een den met een opvallend ijle kroon op de Mont Ventoux. Ruud de Bont viel op dat sommige bomen weinig naalden hadden. Hij vermoedt dat de droogte daarbij een rol speelt.
Fotograaf Charles Authman bracht de hele zomer op de berg door. De warmte op grotere hoogte vond hij goed te verdragen, ook tijdens een hittegolf. Wel zag hij vanaf het begin van het jachtseizoen, rond 1 september, veel minder dieren. Wilde zwijnen, wezels en andere dieren die hij eerder vrijwel iedere ochtend tegenkwam, leken verdwenen. Hij vermoedt dat de opening van de jacht ze heeft verjaagd. Niet iedere verandering in de natuur is dus aan klimaatverandering toe te schrijven. Ook menselijke activiteiten spelen een rol.
Toerisme
Helena Jurriëns woont sinds 1997 in de streek en runt er een chambre d’hôtes. Dit jaar leek de natuur volgens haar voor op het seizoen te lopen. De lavendel bloeide eerder, waardoor sommige gasten die speciaal daarvoor kwamen, al uitgebloeide velden aantroffen. Dat verschilt overigens per gebied, onder meer door verschillen in temperatuur en ligging. Ook de druivenoogst begon volgens Helena eerder dan gebruikelijk.
Verder valt haar op dat er veel meer muggen zijn dan toen ze zich in de streek vestigde. En het najaar bleef lang warm: normaal gaat rond half oktober de kachel aan, maar dit jaar was het op een dag nog 25 °C.
De hitte beïnvloedt ook haar bedrijf. Helena vond de afgelopen zomer nauwelijks te doen en heeft besloten haar chambre d’hôtes volgend jaar in juli en augustus te sluiten. De gîtes blijven wel open. Tot nu toe heeft ze voor het komende seizoen alleen reserveringen in het voor- en naseizoen. Ook van collega’s hoort ze dat zij het in de heetste maanden rustiger aan willen doen.
Emil van der Wal, die een vakantiehuis heeft in Malaucène, ziet mogelijkheden voor het voor- en naseizoen, maar plaatst daar ook kanttekeningen bij. Gezinnen zijn vaak gebonden aan de schoolvakanties in juli en augustus. Als de Provence in mei, juni en september aangenamer is dan andere populaire bestemmingen, kan de Vaucluse volgens hem wel aantrekkelijker worden voor vakantiegangers die nu eerder aan Spanje of Griekenland denken.
Wordt het toerisme-naseizoen langer door de L’ éte indien?
Een verschuiving is echter niet vanzelfsprekend. Emil hoort van vrienden die met hun kinderen liever in Nederland of België blijven, mede vanwege de hitte, het risico op bosbranden en de lange autorit. Voor fietsers spelen bovendien andere factoren mee, zoals het meenemen van de eigen fiets en de keuze tussen de Provence en de Alpen. Hoe het toerisme zich zal ontwikkelen, blijft daarom moeilijk te voorspellen.
Ook bij hotel Le Nesk in Sault, op ongeveer 800 meter hoogte, merkt directeur Michel Navarro de gevolgen. Extreem weer en hittegolven maken gasten terughoudender. Ze annuleren vaker dan voorheen of wachten langer met reserveren. Daardoor wordt het moeilijker om vooraf in te schatten hoeveel gasten er komen. Hij merkt dat dit niet alleen de planning ingewikkelder maakt, maar ook zorgt voor extra logistiek en een minder voorspelbare kasstroom. Zo raakt klimaatverandering niet alleen het landschap en de bezoekerservaring, maar ook de dagelijkse bedrijfsvoering van toeristische ondernemingen.
Wat brengt de toekomst?
De Mont Ventoux blijft mensen aantrekken om te fietsen, te wandelen en van het landschap te genieten. Maar warmere zomers, langere droge perioden en een kwetsbaardere natuur veranderen de omstandigheden voor bewoners, bezoekers en toeristische ondernemers.
De gevolgen zijn al merkbaar: op de fietsroutes, in de bossen, op de lavendelvelden en bij de reserveringen van accommodaties. De uitdaging is om de aantrekkingskracht van de Reus van de Provence te behouden, met oog voor de natuur die deze berg zo bijzonder maakt.
Bron: Cahier du Parc naturel régional du Mont-Ventoux – Sentinelle du changement climatique.
Lex Reurings is oprichter en webmaster van de website De Kale Berg en mede-auteur van het boek De kale berg – Op en over de Mont Ventoux. Hij beklom de Mont Ventoux 21 keer en is Cinglé du Ventoux. Lex Reurings schrijft voor e-magazine Hans in the Provence maandelijks zijn persoonlijke ervaringen op en rondom de Ventoux.
Nieuwsbrief
Klik op de link en abonneer je op de gratis nieuwsbrief van e-magazine Hans in the Provence. Dan weet je zeker dat je geen artikel over de Provence meer mist!
Heb je vrienden die het e-magazine Hans in the Provence ook leuk zouden vinden? Stuur dan de link naar ze door! Dat zou heel fijn zijn!
Fijn om te weten hoe het met de Mont Ventoux is gesteld!👍We moeten er zuinig op zijn! 🫶🏻