Er hangt bij de ingang van een atelier in Saint-Paul-de-Vence een klein bordje. Live Your Dreams. Ik blijf even staan. Misschien is er geen zin die beter bij dit dorp past. Al weet ik op dat moment nog niet waarom. Sinds mijn eerste bezoek in de jaren ’90 kom ik steeds terug naar Saint-Paul-de-Vence. Ik ken de weg, de oude stadspoort, de Rue Grande en de vestingmuren. Toch ontdek ik iedere keer iets wat me niet eerder was opgevallen. Deze keer vraag ik me af waarom. Waarom kwamen kunstenaars juist naar Saint-Paul-de-Vence? En waarom bleven sommigen hier?
Eerst was er geen kunstenaarsdorp
Saint-Paul-de-Vence begon helemaal niet als kunstenaarsdorp. Het was een vestingstad, gebouwd op een strategische rots. De hoge ligging maakte het mogelijk de omgeving te overzien en het dorp te verdedigen. Dat merk je nog steeds wanneer je over de remparts loopt. Het uitzicht over de heuvels richting de Middellandse Zee is prachtig. Nu maken bezoekers er foto’s. Ooit was juist dat uitzicht van levensbelang. De smalle straten en dicht tegen elkaar gebouwde huizen herinneren aan de tijd waarin iedere vierkante meter binnen de vestingmuren kostbaar was.
Saint-Paul-de-Vence. Boven op de rots. In de verte de zee. Iedere keer wanneer ik aan kom rijden, blijft dit moment bijzonder, hoe vaak ik het ook zie. Foto: © Bureau de Tourisme du Saint-Paul-de-Vence, Elisabeth Rossolin
Het licht van Saint-Paul
Aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw kwamen steeds meer kunstenaars naar de Côte d’Azur. Het licht, de kleuren en het landschap trokken schilders aan. De komst van een tramlijn in 1911 maakte Saint-Paul gemakkelijker bereikbaar. In de jaren twintig kwamen kunstenaars als Paul Signac, Raoul Dufy en Chaïm Soutine naar het dorp.
De steegjes van Saint-Paul-de-Vence. Hoe vaker je terugkomt, hoe meer verhalen zich lijken prijs te geven. Foto: © Darina Nykl
Marc Chagall woonde er van 1966 tot 1985. Hij liet er een huis bouwen dat speciaal als werkplek was ingericht en bleef er schilderen. Ook James Baldwin koos later voor de rust van het landschap rond Saint-Paul en woonde er bijna twintig jaar. Dat vind ik eigenlijk interessanter dan alleen de beroemde schilderijen die hier zijn ontstaan. Want een kunstenaar kan ergens een mooi landschap zien en er een schilderij van maken. Maar waarom besluit iemand om er te blijven?
La Colombe d’Or. Ooit een ontmoetingplaats van kunstenaars. Wie soms geen of te weinig geld had, kon een kunstwerk achterlaten. Zo ontstond een bijzondere collectie die binnen nog steeds hangt. Foto: © Darina Nykl
Een plek waar kunstenaars elkaar vonden
Misschien ligt een deel van het antwoord bij La Colombe d’Or. Wat begon als een café van Paul en Baptistine Roux werd in 1932 een kleine herberg. Kunstenaars kwamen er eten en slapen. Soms konden ze hun rekening niet betalen en lieten ze een schilderij achter. Matisse, Léger, Picasso, later Braque en Chagall en Calder kwamen er in de loop der jaren. De Colombe d’Or werd een plek waar kunstenaars elkaar ontmoetten en vriendschappen ontstonden.
Kunstenaars kwamen dus niet alleen vanwege het licht. Ze kwamen omdat hier andere kunstenaars waren. Ze ontmoetten elkaar, praatten met elkaar en vonden er een plek om te werken. Misschien is dat ook een deel van het antwoord op de vraag waarom sommigen hier bleven.
Het kunstenaarsdorp bestaat nog steeds
Die geschiedenis is niet verdwenen. In 1964 openden Aimé en Marguerite Maeght de Fondation Maeght. Het werd een plek voor moderne kunst waar kunstenaars konden exposeren, maar ook samenkomen en creëren. Miró, Chagall, Giacometti, Braque en Calder waren nauw bij de stichting betrokken. De kunstenaars werkten zelfs mee aan het ontwerp en de inrichting van de Fondation.
De Fondation Maeght heeft de art-traditie in Saint- Paul-de-Vence voortgezet tot op de dag van vandaag. Foto: © Waterborough, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Ook vandaag zijn er in Saint-Paul-de-Vence galerieën en ateliers. Kunstenaars werken er, exposeren er en ontmoeten er elkaar. Als ik door de Rue Grande loop, zie ik de toeristen die het beroemde dorp komen bekijken. Maar achter sommige deuren wordt nog steeds gewerkt.
Live Your Dreams
Dan loop ik het atelier binnen waarvan ik het bordje bij de ingang zag. Atelier Alarcon Dalvin. De schilderes ontvangt me. Het is druk, dus we praten niet uitgebreid. Maar wat ze vertelt blijft bij me. Ze vindt het belangrijk om, zoveel mogelijk, je droom te leven. Je passie achterna te gaan. Dat is ook wat haar schilderijen uitstralen. De vrouwen die ze schildert en het kleurgebruik. Ik koop twee schilderijtjes. Als ik het atelier uitloop, zie ik het bordje opnieuw: Live Your Dreams. Ik denk aan de kunstenaars die hier voor haar kwamen. Aan Chagall en de anderen die hier werkten en bleven.
Het wasbekken en de fontein van Saint-Paul-de-Vence waar het dorp eeuwenlang zijn water haalde. Foto: © Bureau de Tourisme du Saint-Paul-de-Vence, Elisabeth Rossolin
Waarom ik steeds terugkeer
De twee schilderijtjes van de schilderes staan inmiddels thuis op mijn dressoir. Als ik ernaar kijk, denk ik aan het kleine atelier aan de Rue Grande en aan het bordje bij de ingang. Live Your Dreams. Misschien is dat wel wat al die kunstenaars hier kwamen doen. En misschien is dat ook waarom ik steeds terugkom.
Darina Nykl schrijft over la vie française met een scherp oog voor stijl en betekenis. Ze beweegt zich tussen Zuid-Frankrijk en Parijs, waar eenvoud en verfijning elkaar ontmoeten. Naast haar werk aan een roman duidt zij voor Hans in the Provence het leven zoals het wordt geleefd.
Nieuwsbrief
Klik op de link en abonneer je op de gratis nieuwsbrief van e-magazine Hans in the Provence. Dan weet je zeker dat je geen artikel over de Provence meer mist!
Heb je vrienden die het e-magazine Hans in the Provence ook leuk zouden vinden? Stuur dan de link naar ze door! Dat zou heel fijn zijn!
Mooi dorp, met een mooi verhaal!