Wie aan de Rhône denkt, denkt aan rood: Grenache, Syrah, Mourvèdre. Aan volle, krachtige en kruidige wijnen die de warmte van het zuiden lijken te hebben opgeslagen in hun fles. In de Rhône als geheel is ongeveer 75 procent van de productie rood. Ook rond de Mont Ventoux overheerst rood, al ligt het aandeel daar met zo’n 60 procent lager. Rosé is goed voor ongeveer 30 procent en witte wijn voor slechts 10 procent.
En toch is er iets merkwaardigs aan de hand. Want juist hier, aan de voet van de Mont Ventoux, waar de zomerzon genadeloos kan branden en een middag in augustus moeiteloos richting veertig graden gaat, ontstaat vanzelf behoefte aan iets anders. Aan een glas dat niet nog meer warmte toevoegt, maar juist frisheid brengt. Een glas koude rosé natuurlijk, maar misschien nog wel liever: een goed glas witte wijn.
Dat klinkt vanzelfsprekend, totdat je in de streek zelf op zoek gaat naar een echt goede witte wijn. Juist daar wordt het interessant. Tussen alle krachtige rode wijnen en vanzelfsprekende rosés blijkt wit een opvallende uitzondering. Na een lange zoektocht kwam ik uit bij Domaine de Marotte. Niet omdat Marotte toevallig ook witte wijn maakt. Integendeel. De Nederlandse familie Van Dijkman heeft er al jaren bewust voor gekozen om juist met witte wijn een onderscheidende positie op te bouwen. Inmiddels bestaat ongeveer 60 procent van hun productie uit wit, naast 20 procent rosé en 20 procent rood. In een streek waar slechts zo’n 10 procent van de wijn wit is, is dat opvallend.
Domaine de Marotte zoekt met frisse witte wijnen en een krachtige Viognier naar verkoeling in de Provence
Domaine de Marotte met haar ‘mas’ , bijgebouwen en uitgestrekte wijnvelden.
Een witte wijn in een warme streek
Wanneer ik Daan en Elvire van Dijkman spreek op Domaine de Marotte, gaat het al snel over de vraag die voor mij de kern van dit verhaal vormt: hoe maak je een frisse, spannende witte wijn in een klimaat dat zich daar niet vanzelfsprekend voor leent?
Want warmte betekent rijpheid. Meer suiker, meer alcohol, meer extract en vaak ook minder natuurlijke zuren. Dat kan prachtige, rijke witte wijnen opleveren, zoals witte Châteauneuf-du-Pape en steeds meer witte Vacqueyras- en Gigondas wijnen. Maar op een warme Provençaalse middag op het terras wil je niet altijd een complexe wijn waar je eens rustig voor moet gaan zitten.
“Wij wilden juist aan die frisheid gaan werken”, vertelt Elvire. Daan vult aan dat zijn favoriete witte wijn een Bandol van Domaine Pibarnon is, een wijn die zijn frisheid mede ontleent aan de ligging dicht bij de Middellandse Zee. Ook bij Marotte gaat het om de combinatie: rijp fruit en frisheid, met zuren, alcohol, textuur en aroma’s die elkaar in evenwicht houden.
Viognier, een van de witte druivenrassen van Domaine de Marotte.
De Viognier als pionier
Die zoektocht naar frisheid is overigens niet nieuw. Al in 1987 besloot Marotte Viognier aan te planten, een druif die buiten Condrieu toen nog bepaald geen vanzelfsprekende keuze was. De eerste jonge stokken leverden al snel resultaat op. De wijn kreeg een coup de cœur van de Guide Hachette, een onderscheiding die wordt toegekend aan wijnen die bij blind proeven door het proefpanel bijzonder worden gewaardeerd. Inmiddels zijn de stokken bijna veertig jaar oud. Volgens Marotte zorgen de leeftijd van de stokken, de gekozen onderstam en kloon voor meer concentratie en diepte. Dat laatste vind ik als wijnliefhebber misschien wel het interessantste aspect.
We praten bij wijn graag over druivenrassen en terroir, maar vergeten soms dat een wijngaard een ingenieus systeem is. Welke kloon plant je? Welke onderstam? Hoe diep kunnen de wortels komen? Hoe houd je water vast? En hoe zorg je ervoor dat een druif die van nature rijk en aromatisch is, niet log wordt? Bij Marotte begint het antwoord daarom nadrukkelijk in de wijngaard. De familie werkt inmiddels met dertien druivenrassen, waarvan zeven witte. Die diversiteit is geen verzameling losse experimenten, maar een manier om zich aan te passen aan de omstandigheden van de streek. Door verschillende rassen te planten, wordt gezocht naar druiven die ook onder warmere en drogere omstandigheden voldoende frisheid en balans kunnen behouden.
De kunst van het blenden
Daaruit ontstond uiteindelijk een tweede antwoord op dezelfde vraag: Cuvée Luc. Waar de Viognier vooral een expressie van één druif is, is Cuvée Luc juist een oefening in assemblage. Roussanne, Grenache Blanc, Clairette, Rolle (Vermentino), Marsanne en Viognier komen samen in één wijn. De frisheid en spanning worden daarbij vooral bepaald door de Rolle en Marsanne.
Het idee voor de Cuvée Luc ontstond niet aan een tekentafel, maar vanuit de horeca. Het Amstel Hotel en restaurant Rijks van chef-kok Joris Bijdendijk, bekroond met een Michelinster, waren op zoek naar een bijzondere witte huiswijn die ieder jaar een herkenbaar karakter zou behouden, ondanks verschillen in weersomstandigheden. De oplossing lag in het selecteren en blenden van meerdere druivenrassen.
Het resultaat is bewust anders dan een klassieke zware witte Rhône. Fris genoeg voor het aperitief, maar met voldoende structuur om ook aan tafel overeind te blijven. Vis, kaas, gegrilde gerechten: de wijn moet met verschillende gerechten kunnen meegaan.
In de bedrijfsruimte van Domaine de Marotte komen in de roestvrijstalen tanks de eerste fermentaties van de nieuwe jaargang op gang.
Elvire omschrijft het mooi. De Cuvée Luc, genoemd naar hun zoon, moet een wijn zijn die “bij alles in de Provence past”. Dat lijkt ook de wijnkenners uit de streek niet te zijn ontgaan. De Cuvée Luc heeft inmiddels drie jaar op rij een podiumplaats behaald bij de jaarlijkse proeverij van de beste wijnen uit de streek, georganiseerd door La Cave GVIN (Made in Ventoux) in Carpentras: twee keer goud en één keer brons in de categorie wit. Cuvée Luc hoeft inmiddels niet meer op te boksen tegen de rode wijnen van de streek. De wijn heeft binnen de Ventoux zijn eigen plek gevonden.
Niet tegen de natuur, maar samen met
De wijngaarden worden biologisch bewerkt en de familie kijkt steeds nadrukkelijker naar waterbeheer en bodembehoud. Waar water vroeger sneller werd afgevoerd, proberen ze het nu langer in de bodem vast te houden. Groenbemesters helpen daarbij. Ook bij de keuze voor nieuwe druivenrassen speelt de geschiktheid van die rassen voor warmere en drogere omstandigheden een steeds grotere rol.
Die manier van werken past bij een overtuiging die tijdens het gesprek meerdere keren terugkomt: de kwaliteit van wijn wordt voor een groot deel in de wijngaard bepaald. Of, zoals de familie het samenvat: ongeveer tachtig procent van de wijnkwaliteit ontstaat daar. Het is een nuchtere benadering. Geen marketingverhaal over ‘wijn van de toekomst’, maar ieder jaar opnieuw kijken wat de wijngaard nodig heeft.
Luc, Daan en Elvira Van Dijkman. Nederlandse wijnbouwers aan de voet van de Mont Ventoux die inmiddels hun eigen plek in de markt hebben veroverd.
Een familiebedrijf dat in beweging blijft
Toen zoon Luc nog jong was, werd er al een wijn naar hem genoemd. Inmiddels werkt hij een jaar mee op het Domaine en heeft hij met de nieuwe Cuvée Signature Blanc zijn eerste eigen wijn gemaakt: een witte wijn die op hout is vergist en gerijpt. De houtrijping brengt meer complexiteit en diepte in de wijn en is daarmee meer dan een nieuwe Cuvée. Het vergisten op houten vaten heeft als voordeel dat de houtaroma’s veel harmonieuzer in de wijn verweven raken en bovendien ontstaat er meer gelaagdheid in de wijn. Ook stijgt het bewaarpotentieel. Het is een eerste zichtbaar teken van een nieuwe generatie die haar eigen ideeën meebrengt. De Signature Blanc wordt als de nieuwe witte topwijn van het huis in de markt gezet.
Het past bij een familiebedrijf dat diepgeworteld is in de streek, maar weinig behoefte heeft om stil te blijven staan. Er wordt geëxperimenteerd met hout, kleine batches en natuurwijn, en zelfs met een mogelijke alcoholvrije drank met voldoende structuur en hartigheid om naast een olijfje of stukje kaas overeind te blijven. Niet alles lukt. Juist dat maakt het interessant. Wijn maken is hier geen eindstation, maar een voortdurend proces van proberen, proeven, bijstellen en opnieuw beginnen.
Een glas verkoeling
Misschien is dat uiteindelijk de reden waarom ik Domaine de Marotte tot een van de interessantste domeinen rond de Ventoux reken. Niet omdat de familie de Provence probeert te maken zoals wij denken dat die hoort te zijn. En ook niet omdat ze hun rode wijnen hebben ingeruild voor witte. Ze stellen een interessante vraag: wat is het potentieel van witte wijn in deze streek?
De Viognier geeft daarop één antwoord: aromatisch, geconcentreerd en karaktervol, maar tegelijk fris. De Cuvée Luc geeft een ander antwoord: verschillende druivenrassen en assemblage worden ingezet om spanning, toegankelijkheid en een goede combinatie met gerechten te creëren.
Misschien is dat wel de mooiste paradox van een wijnstreek aan de voet van de Ventoux. Terwijl de zon hier steeds nadrukkelijker aanwezig is, zoeken sommige wijnmakers niet naar méér warmte in hun glas, maar juist naar verkoeling.
Het zal voor mijn Vlaamse en Nederlandse buren in Malaucène even wennen zijn. We zijn vijf jaar geleden voor deze streek gevallen, mede vanwege onze liefde voor de prachtige rode wijnen. Die liefde is er nog steeds, maar met deze witte wijnen heb ik inmiddels een prachtig alternatief ontdekt. Nu mijn buren nog overtuigen of beter: laten proeven…
Oogst is begonnen
Op het moment van ons gesprek is de oogst net begonnen. De Viognier is al geplukt en in de kelder komen de eerste fermentaties op gang. Buiten staan de wijngaarden nog volop in hun zomerse groen, terwijl binnen de eerste contouren van jaargang 2026 zichtbaar worden. Een passender moment om met Domaine de Marotte over witte wijn, innovatie en klimaatadaptatie te spreken, is nauwelijks denkbaar. Santé!
Alle fotografie © Domaine de Marotte
Alex van den Doel is wijnliefhebber en eigenaar van Winedge i.o., een wijnimporteur die zich gaat richten op wijnen uit de Rhône en van ‘Onze Villa in Provence’. Hij schrijft voor Hans in the Provence over de Rhônevallei, met bijzondere aandacht voor eigenzinnige wijnmakers en hun uitzonderlijke verhalen.
Nieuwsbrief
Klik op de link en abonneer je op de gratis nieuwsbrief van e-magazine Hans in the Provence. Dan weet je zeker dat je geen artikel over de Provence meer mist!
Heb je vrienden die het e-magazine Hans in the Provence ook leuk zouden vinden? Stuur dan de link naar ze door! Dat zou heel fijn zijn!
Weer een goed verhaal, Alex.🙏
Prachtig verhaal!