Saint Jean du Barroux en Chateau Unang.
Tussen de Dentelles de Montmirail en de Mont Ventoux ligt een wijngebied dat zich pas de laatste decennia echt begint los te maken van zijn reputatie als coöperatieland. De Ventoux was lang een stille hoek in de zuidelijke Rhône, eerder functioneel dan opvallend. Wie vandaag door het gebied rijdt, ziet iets anders ontstaan: een landschap waar hoogte, wind en bodem niet langer achtergrond zijn, maar bepalend worden voor de stijl van de wijn. In dat veranderende landschap vallen twee domeinen steeds opnieuw op: Domaine Saint Jean du Barroux en Château Unang.
De Ventoux als wijngebied
In het boek Wines of the Rhône schetst Matt Walls een beeld van de Rhône wijnstreek dat afwijkt van hoe we vaak naar grote wijnregio’s kijken. Waar Bourgogne en Bordeaux vooral draaien om schaarste en reputatie, is de Rhône een gebied waar kwaliteit zich breder verspreidt. Minder hiërarchisch, minder voorspelbaar en juist daardoor interessant.
Binnen die Rhône is de tweedeling duidelijk. Het noorden huisvest de iconische wijnmakers en hun wijnen, zoals Côte-Rôtie, Condrieu en Hermitage, wijnen met een bijna vanzelfsprekende status. De zuidelijke Rhône heeft die reputatie minder, al is dat beeld aan het kantelen. Met Châteauneuf-du-Pape als historisch anker en een groeiend aantal dorpen met cru-status, zoals Gigondas, Vacqueyras en Vinsobres, ontwikkelt de regio zich snel. Minder nadruk op kracht van de wijnen alleen, meer aandacht voor balans en precisie.
De Ventoux: van bulk naar karakter
Rond de Mont Ventoux ligt het wijngebied Ventoux dat lange tijd vooral bekendstond om zijn coöperaties. Prima wijnen, maar zelden memorabel. De laatste twintig jaar is daar verandering in gekomen. Een kleine groep wijnmakers begon anders te kijken naar de potentie van deze plek.
De omstandigheden zijn hier bijzonder. Wijngaarden liggen vaak tussen de 200 en 500 meter hoogte, op hellingen met verschillende bodem. Noord- en oostgerichte percelen bieden verkoeling en elegantie, terwijl zuidelijke hellingen zorgen voor rijkdom en kracht. De mistral speelt een hoofdrol: hij houdt de lucht droog, tempert de hitte en draagt bij aan gezonde druiven met concentratie.
Het gevolg is een stijl die afwijkt van het stereotype van de zuidelijke Rhône. Minder zwaar, minder jammig, meer spanning. Wijnen met body, maar ook met frisheid en structuur.
Twee namen die eruit springen
Binnen die ontwikkeling zijn er twee domeinen die steeds weer terugkomen in gesprekken met liefhebbers: Domaine Saint Jean du Barroux en Château Unang. Hun wijnen laten het beste van de Ventoux zien, met een zeldzame balans tussen rijpheid, frisheid en precisie.
Of je ze de koning en de keizer wilt noemen, is misschien een kwestie van smaak. Château Unang is in handen van het Schotse echtpaar James en Joanna King. En als er dan ergens een keizer van de Ventoux rondloopt, zou Philippe Gimel een serieuze kandidaat zijn, al zou hij dat zelf vermoedelijk meteen ontkennen, het liefst met precies die rustige bescheidenheid die hem zo typeert.
Wat vaststaat, is dat beide domeinen op heel eigen wijze laten zien hoeveel karakter, nuance en klasse de Ventoux vandaag te bieden heeft.
Philippe Gimel – cultwijnmaker
Bij Saint Jean du Barroux draait alles om aandacht. Toen Philippe Gimel het domein in 2003 opbouwde, waren er vooral oude stokken, steile percelen en een Noordelijke helling met potentie. Wat me van mijn eerste bezoek aan hem vooral bijbleef, was hoe gepassioneerd hij spreekt. Niet alleen over zijn eigen wijnen, maar over wijn maken in het algemeen.
Terroir en wijnverhalen
Zodra het over druiven, bodems en rijpheid gaat, lijkt hij er volledig in op te gaan. Ik ben er vaak geweest met wisselende groepen en hang dan telkens aan zijn lippen. Wat als een kort bezoek begint, mondt moeiteloos uit in een hele middag luisteren naar zijn gepassioneerde verhalen over wijn, terroir en de nuances van zijn percelen. En eerlijk gezegd: die wijnen maakten op mij meteen diepe indruk. Nog voordat ik mijn huis kocht, proefde ik voor het eerst zijn wijnen en dat was zonder twijfel een van de momenten waarop ik voelde dat ik hier mijn plek had gevonden.
Oenoloog en het oorspronkelijk druivensap
Gimel is oenoloog en werkte onder meer in de Loire, Fronton en Châteauneuf-du-Pape bij Château Beaucastel en Domaine de la Janasse. Die technische basis is voelbaar, maar zijn echte kracht zit in het vertalen van terroir naar wijn, zonder opsmuk. “Ik wil zichtbaar maken wat terroir en wijnstokken ons geven”, zegt Gimel. “De kwaliteit en authenticiteit van het oorspronkelijke druivensap bewaren”.
Ook biologisch werken was voor hem vanzelfsprekend: “het was voor mij eenvoudigweg uitgesloten om het anders te doen”. Dat past precies bij de man die ik daar meemaakte: bescheiden, maar onvermoeibaar precies zodra het over terroir gaat.
Philippe Gimel tussen werk en landschap: wijnmaker, druiven aan de rank en het wijde landschap. Eén verhaal van groei, geduld en verbondenheid met de streek.
Unieke ligging
De wijngaarden liggen tussen 300 en 400 meter hoogte, op twee verschillende bergmassieven: de Mont Ventoux en de Dentelles de Montmirail. Wat deze plek extra bijzonder maakt, is dat hier de grootste geologische breuklijn van Zuidoost-Frankrijk loopt. Daardoor komen binnen Saint Jean du Barroux maar liefst vijf geologische periodes samen, iets wat zeldzaam is en volgens Philippe een belangrijk deel van de complexiteit van het domein verklaart.
UNESCO erkend biosfeerreservaat
Minstens zo opvallend is de biodiversiteit. De Mont Ventoux is door UNESCO erkend als biosfeerreservaat en op en rond de percelen groeien naar zijn zeggen vijftien verschillende fruitsoorten en tweehonderd plantensoorten door elkaar.
Biologisch wijn waarin je de plek proeft
Sinds het begin werkt hij biologisch, met precies diezelfde aandacht voor de natuur. In de kelder grijpt hij zo weinig mogelijk in en gebruikt hij geen nieuw hout, maar beton en geëmailleerd staal. Ook daarin is hij consequent: de plek moet spreken. Dat proef je terug. Zijn wijnen hebben kracht, maar nooit zwaarte, en combineren diepte met opmerkelijke helderheid. Juist daarom is Saint Jean du Barroux voor veel liefhebbers een referentie in de Ventoux.
Château Unang. Koelte als handtekening
Château Unang heeft een andere achtergrond, maar een vergelijkbare gedrevenheid. Het domein, met wortels die teruggaan tot de negende eeuw, wordt vandaag geleid door James en Joanna King. Een Schots echtpaar dat het verwaarloosde bezit in 2001 kocht en het stap voor stap nieuw leven inblies.
Terrastuinen en fonteinen
Dat het bij mij zo is blijven hangen, komt niet alleen door de wijn, maar ook door de aankomst: je rijdt omhoog tussen bos en wijngaarden, stapt uit bij de proefruimte en ziet daar, op de heuvel, een van de oudste kastelen van de Vaucluse liggen. Het château werd in de achttiende eeuw gerestaureerd en kreeg toen ook formele terrastuinen met fonteinen, gevoed door een natuurlijke bron. Die geschiedenis voel je er nog steeds, net als de bijzondere ligging boven het Nesque-dal, omringd door tientallen hectares bos.
Château Unang, een van de oudste kastelen van de Vaucluse, James en Joanna King en de terrastuin met uitzicht op de wijngaarden.
De wijngaarden liggen verspreid over hellingen tussen 220 en 350 meter hoogte, grotendeels op het oosten georiënteerd. De hoogste en oudste percelen, waar de beste Grenache staat, kijken uit op het noorden en noordoosten. De heuvel achter hen werpt ’s middags schaduw; het omringende bos houdt de temperaturen laag. Rijpheid is hier geen vanzelfsprekendheid. Het is iets wat het domein moet verdienen.
Les sables d’Unang
De bodem draagt een eigen naam: les sables d’Unang. Een zeldzaam zandig profiel op een kalkstenen ondergrond, dat buiten dit domein nauwelijks ergens anders voorkomt, op een paar plekken in de Gigondas na. Die combinatie van bodem, hoogte en oriëntatie geeft de wijnen van Unang iets wat je in de Zuid Rhône niet vaak tegenkomt: echte frisheid, zonder dat je haar hoeft te forceren.
Waar Saint Jean du Barroux misschien iets meer nadruk legt op spanning en verticaliteit, zoekt Unang het meer in harmonie en rondheid. Twee stijlen, allebei overtuigend.
Een plek die je blijft volgen
Er zijn veel meer interessante producenten in de Ventoux. Denk aan o.a. Château Pesquié en Domaine de Fondrèche. Maar deze twee geven goed weer wat hier mogelijk is. Ze laten zien dat de regio niet langer in de schaduw staat van de topwijnregio’s, maar een eigen identiteit heeft ontwikkeld.
Wat opvalt, is hoe sterk de omgeving terugkomt in de wijn. De invloed van hoogte, wind en bodem is niet abstract, je proeft het. En misschien is dat wat deze wijnen zo aantrekkelijk maakt: ze brengen iets van de Ventoux, de reus van de Provence, mee.
Twee domeinen. Twee verhalen
Saint Jean du Barroux ligt bij Malaucène, Château Unang in Malemort-du-Comtat. Twee adressen die je kunt bezoeken om de wijnen zelf te ervaren. In de Ventoux is proeven vaak nog laagdrempelig en het gesprek met de wijnmakers net zo belangrijk als de wijn zelf.
En misschien is dat wat deze regio uiteindelijk het beste typeert: niet de rangorde van domeinen of de zoektocht naar de ‘beste’ wijn, maar het gevoel dat landschap, mensen en glas hier met elkaar verbonden zijn.
Op de weg terug uit de Ventoux blijft vooral dat hangen. Als je de meegenomen flessen vervolgens thuis opent, herbeleef je die gesprekken en proef je dat dit wijnen zijn die niet proberen indruk te maken, maar dat uiteindelijk toch doen.
Alex van den Doel is oprichter van Winedge, een wijnimporteur – welke op 1 juli wordt gelanceerd – die zich richt op wijnen uit de Rhône en eigenaar van ‘Onze Villa in Provence’. Hij schrijft voor Hans in the Provence over de Rhônevallei, met bijzondere aandacht voor eigenzinnige wijnmakers en hun uitzonderlijke verhalen.
Nieuwsbrief
Klik op de link: https://encr.pw/UqXJO en abonneer je op de gratis nieuwsbrief van e-magazine Hans in the Provence. Dan weet je zeker dat je geen artikel over de Provence meer mist!
Heb je vrienden die het e-magazine Hans in the Provence ook leuk zouden vinden? Stuur dan de link naar ze door! Dat zou heel fijn zijn!
Prachtig, deze achtergrond verhalen van wijnen, die de wijnen doen leven!
Interessant artikel, waarvoor dank!