Boekrecensie: Manosque – Jean Giono

Wie de Provence kent, herkent het landschap van Jean Giono. Maar in Manosque is de natuur meer dan het decor waarin mensen hun leven leiden. De heuvels, de wind, de zon en het water hebben een eigen kracht. Mens, dier en plant maken deel uit van dezelfde wereld, waarin alles met elkaar samenhangt.

Giono, geboren in Manosque in 1895, schrijft over zijn geboortestreek met een opmerkelijk beeldende en poëtische taal. Een traditionele verhaallijn ontbreekt. In plaats daarvan ontvouwt zich een landschap dat voortdurend in beweging is. De aarde en de seizoenen bepalen het ritme; oude verhalen en mythen geven de omgeving een extra betekenislaag.

Hoe beeldend Giono schrijft, blijkt uit een passage waarin hij een heuvel beschrijft:

“Deze mooie ronde borst is een heuvel; zijn oude aarde draagt slechts donkere boomgaarden. In de lente licht een eenzame amandelboom plotseling op met een wit vuur, dooft dan weer. De wind duikt vanuit de lucht omlaag; de pijl van zijn samengevouwen handen klieft de wolken. Met een trap van zijn hiel drukt hij de bomen plat en stijgt weer op.”

De heuvel krijgt een lichaam, de amandelboom wordt een vuur en de wind verandert in een kracht die de bomen neerdrukt. Giono beschrijft de natuur niet alleen, maar geeft haar beweging en persoonlijkheid. Zijn taal vraagt om aandacht: je leest niet zozeer om te weten hoe het verhaal verdergaat, maar om te zien wat hij met woorden zichtbaar maakt.

Een bijzonder onderdeel is Gedicht van de olijf, waarmee het boek besluit. Giono schrijft: “Die tijd van de olijven. Iets epischers ken ik niet.” Vervolgens beschrijft hij de olijvenoogst, van het plukken door jonge en oude vrouwen tot het persen in de molen, waar de mannen om beurten aan de stang trekken en het goudgele vocht tevoorschijn komt.

De oogst is meer dan een landbouwactiviteit. Het hele dorp is erbij betrokken; generaties werken samen en delen in het resultaat. In de woorden die Giono aan het slot aanhaalt, klinkt zijn bewondering voor die gezamenlijke inspanning: “Als iets je hart zo blij maakt, moet het wel met het hart zijn gemaakt.”

Hier komen de verschillende elementen van het boek samen: het landschap dat de oogst mogelijk maakt, de arbeid van de bewoners en de traditie die mensen met hun omgeving verbindt.

Toch vroeg het boek van mij meer geduld dan ik had verwacht. Doordat een doorlopend verhaal ontbreekt, vond ik het soms moeilijk om mijn aandacht vast te houden. Ik miste de verhaallijn die me naar een volgende gebeurtenis voert. Tegelijkertijd zijn er passages die blijven hangen, zoals de beschrijving van de olijvenoogst.

Manosque is daarom niet voor iedere lezer een gemakkelijk boek. Wie vooral een meeslepend verhaal zoekt, kan moeite hebben met Giono’s manier van schrijven. Wie graag stilstaat bij taal, natuur en het leven in de Provence, vindt hier juist een bijzondere kijk op een streek die veel meer is dan een verzameling dorpen en landschappen.

Over de auteur

Jean Giono (1895–1970) werd geboren in Manosque, in de Alpes-de-Haute-Provence. Hij werkte aanvankelijk als bankbediende en ontwikkelde zich tot een van de bekendste Franse schrijvers over het landschap en het plattelandsleven. Als pacifist verzette hij zich tegen oorlog. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij verdacht van collaboratie; in 1945 werd hij vrijgelaten zonder dat een aanklacht volgde. Verschillende van zijn werken werden verfilmd, onder anderen door Marcel Pagnol.

Jean Giono, Manosque. Nederlandse vertaling door Kiki Coumans, 2022. Oorspronkelijke titel: Manosque-des-Plateaux.

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van alles wat er speelt in de Provence en aan de Côte d’Azur. Ontvang onze gratis nieuwsbrief met nieuwe artikelen, persoonlijke verhalen, recepten, culturele tips, bijzondere ontdekkingen en een kijkje achter de schermen van Hans in the Provence.

Abonneer je hier op de nieuwsbrief.

Zo mis je geen nieuwe verhalen, inspiratie en ontdekkingen uit Zuid-Frankrijk.

Heb je vrienden die het e-magazine Hans in the Provence ook leuk zouden vinden? Stuur dan de link naar ze door! Dat zou heel fijn zijn!

Geef een reactie

Translate »
Scroll naar boven